Bestrijdingsmiddelen

Anderhalf jaar nu praten Eelco en ik (Maarten Abspoel) namens het wijkplatform met telers Arie en Robin zelf, verpachter Rob en hun vertegenwoordiger Bart. Wij hebben ons best gedaan om een prettige dialoog op gang te brengen en vertrouwen te winnen, en dat kunnen wij van hen absoluut ook zeggen. Recent bekruipt ons wel het gevoel dat we voor bezorgde bewoners toch niet zo heel veel hebben weten te bewerkstelligen. U weet nu dat een heftige knoflookgeur vrijwel zeker duidt op een biologisch bestrijdingsmiddel, en niet schadelijk is voor ecologie en volksgezondheid. Maar wanneer u niets ruikt, kan er wel een chemisch middel ingezet worden, dus dat is toch niet echt geruststellend te noemen. De afstanden van de percelen tot de eerste woonhuizen in onze woonwijk zijn heel erg klein, twintig meter, en de huizen van het Houtvaartkwartier beginnen niet veel verder. Het steekt ons wel enigszins dat wij een nieuw plantseizoen ingaan en nog altijd geen afspraken hebben weten te maken over een vorm van signalering naar ons en naar de buurt wanneer er wél een chemisch middel wordt ingezet en het toch verstandig is om, conform RIVM-advies, ramen en deuren enige tijd te sluiten.

Verder staan de ontwikkelingen en de discussies niet stil. Op 3 december 2025 berichtte het NRC: ‘Een gezaghebbende studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Regulatory Toxicology and Pharmacology, stelde sinds 2000 dat onkruidverdelger Roundup veilig is voor mensen. Uit interne documenten blijkt dat fabrikant Monsanto destijds meeschreef aan het onderzoek. Afgelopen week trok de Nederlandse hoofdredacteur Martin van den Berg de studie terug.’

Meten = Weten vroeg met enkele bewoners in Drenthe om openbaarheid van spuitgegevens van enkele lelietelers. Via een Woo-verzoek (Wet open overheid, voorheen WOB) hadden zij eerder enkele gegevens verkregen. Deze is beschikbaar op westerveld.bestuurlijkeinformatie.nl en daarin valt te lezen: ‘De risico’s van pesticidencocktails voor mens en natuur zijn nog steeds niet onderzocht. […] Het op 17 augustus 2021 uit de handel genomen middel Asulam is 2 keer toegepast. […] Mancozab is op 1 juni 2021 verboden door Europa vanwege aantoonbare risico’s op Parkinson en aanverwante ziektes. Na de verbodsdatum hadden de telers nog het recht om hun voorraad op te maken tot 4 januari 2022. Van die mogelijkheid is maximaal gebruik gemaakt.’

Dit gaat nadrukkelijk niet om de telers in het WTG, en zij telen ook niet dergelijke lelies, maar het slaat het vertrouwen bij veel burgers weg dat wetgevers en sector de volksgezondheid serieus nemen en het toch vrij desastreuse verlies aan biodiversiteit een halt toe willen roepen. 3 februari 2026: ‘De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit voerde in 2024 en 2025 71 controles uit in de teelt van snijbloemen onder glas in Nederland. Hieruit blijkt dat de naleving van de toepassing gewasbeschermingsmiddelen door telers opnieuw niet is verbeterd. Van de geïnspecteerde telers hield slechts 39% zich aan de wet- en regelgeving van gewasbescherming. Dit is een flinke daling ten opzichte van 2019, toen de naleving 60% was. De NVWA vindt deze cijfers zorgwekkend.’

Bovengenoemd Woo-verzoek werd onderdeel van een aangespannen rechtszaak en op 16 januari 2026 stelde de rechtbank Noord-Nederland hen in het gelijk en toenmalig minister Wiersma in het ongelijk: omwonenden hebben vanaf nu het recht om bij de minister op te vragen welke bestrijdingsmiddelen agrarische bedrijven in hun omgeving hebben gebruikt. De minister dient dan die gegevens op te vragen bij bedrijven. De bedrijven zijn verplicht een registratie hiervan bij te houden. Dit is tevens de vraag die de Tuin van Haarlem al langer aan de telers in het WTG heeft gesteld, en wij vanuit het wijkplatform ook, maar wij beiden hebben daar nog geen inhoudelijk antwoord op gehad. Wij kunnen ons huiverigheid aan de kant van de telers goed voorstellen, maar het niet openbaar maken roept vraagtekens op. Het is mogelijk dat de telers het wijkplatform ‘confidentiële transparantie’ zou willen geven, de gegevens in vertrouwen zou willen delen, zodat wij die, bijgestaan door een deskundige, kunnen zien en beoordelen.

Als wijkplatform zijn wij tegen de juridisering die gaande lijkt te zijn in Nederland. Tegelijkertijd zien wij bezorgde burgers of actiegroepen nul op het rekest krijgen en zo nu en dan vervolgens in het gelijk gesteld worden door rechters. Op 17 februari 2026 is er alweer een ander voorbeeld: de bestuursrechter (CPb) besliste toen dat het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) de toelating van pesticide Wasan opnieuw moet beoordelen, nadat Pesticide Action Network (PAN) daarover een rechtszaak had aangespannen.

Vorig jaar publiceerde de Tuin van Haarlem de resultaten van hun enquête met de mededeling dat 81% van de bewoners in de wijk zich zorgen maakt over mogelijk schadelijke gevolgen van de sierteelt voor de volksgezondheid en de biodiversiteit. Dat is een hoog percentage. Zij hebben besloten om met bezorgde burgers een rechtszaak te gaan starten om de spuitgegevens openbaar te krijgen. Daartoe hebben zij alle bewoners die in een straal van 250 meter van de akkers wonen benaderd. 85 van hen hebben aangegeven die rechtszaak te ondersteunen.

Verder heeft een bewoner ons gezegd te vermoeden dat één van beide telers een perceel dat tegen de Leendert Meeszstraat aanligt in januari-februari, preventief, grootschalig met glyfosaat bespuit. Hij heeft daarbij vier foto’s uit verschillende jaren, beginnend in 2019, overlegd. Wij hebben vervolgens een ervaren ecoloog geraadpleegd en die bevestigt dit met stelligheid voor twee foto’s, ontkent dit voor één, en is niet zeker van een vierde. Dit is voor ons een schokkende ontwikkeling en wij wachten op een reactie van de teler en/of zijn vertegenwoordiger.